تطور بیان تمثیل در رستم و اسفندیار حکیم فردوسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه ادبیات، دانشگاه ازاد واحد تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

چکیده

در نگاه نخست به داستان رستم و اسفندیار و با توجه به واو تقابلی که بین آن دو هست انتظار می‌رود که سراسر داستان جنگ و چکاچک شمشیر و هیاهو و غوغای مقابله باشد و پرسش این است که بیان فردوسی فنی و هنری و آمیخته با ایماژهای تمثیلی و لفظی و بیانی بوده است یا خیر؟
پژوهندگان پس از مطالعۀ طولی اثر با دیدگاه فنی و لفظی به این نتیجه رسیده‌اند که داستان رستم و اسفندیار که از دیالوگ‌های طولانی میان دو قهرمان تشکیل شده، تابلویی از صنایع بدیعی بیانی و زیباشناختی مخصوصاً در زمینۀ تمثیل به شکل‌های گوناگون در بستری از کاربردهای استعاری آنیمیسم و فورگراندیک، تشبیهی، کنایه، مجاز، حس‌آمیزی، لف‌ و نشر و ارسال‌المثل است. به شکلی که بیشتر به مشقی برای بیان زیبایی‌شناسی ادبی شبیه است تا یک متن حماسی که به دلیل داشتن محتوای خبر بسیار بزرگ می‌تواند ساده و بی‌پیرایه باشد. ضرورت این تحقیق فهم و درک بهتر تمثیل‌های بکار رفته در داستان رستم و اسفندیار برای محققان با بهره بردن از صنایع بدیعی و بیانی بمنظور درک بهتر محتوایی رزم‌نامه است و تحقیق بصورت کتاب‌خانه‌ای و توصیفی-تحلیلی و با توجه به ابیات شاهنامه فردوسی حکیم صورت پذیرفته است و این نشانۀ پرورده بودن مطلب و عمق بخشیدن به آن در بازخوانی‌های مکرری است که ابوالقاسم فردوسی در مدت بیش از سی سال از سال 369 تا 402 انجام داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evolution of Allegory Expression in Hakim Ferdowsi’s Rostam and Esfandiar

نویسندگان [English]

  • mohammadreza kayvanfar 1
  • Parvaneh Adel Zadeh 2
  • kamran pashaei 3
1 Department of Literature, Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
3 Associate Professor of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran
چکیده [English]

At first glance, the story of Rostam and Esfandiar and considering the confrontation between them, it is expected throughout the story is of war, the clatter of swords, and the commotion of confrontation. The question is whether Ferdowsi's expression was technical, artistic, and mixed with allegorical, verbal or expressive images, or not? After a longitudinal study of the work from technical and verbal perspectives, the researcher has come to the conclusion that the story of Rostam and Esfandiar, which consists of long dialogues between two heroes, is a picture of novel expressive and aesthetic literature devices, especially in term of allegory in various forms, in a context of metaphorical applications of animism and foregrand, as well as, Simile, irony, permissibility, sensuality, vulgarity, epanodos (Laf-o-Nashr), and proverbs. It is more like a practice in expressing literary aesthetics than an epic content that can be simple and straightforward due to its very large content. The necessity of this research is to better understand the allegories used in the story of Rostam and Esfandiar for the students for using novel and expressive devices, in order to better understand the content of the Epic-letter )Razm-nameh(. The research has been conducted using library, descriptive and analytical methods on the Ferdowsi Hakim Shahnameh verses. And this is a sign of nurtured content, and deepening it through iterated revisions that Ferdowsi has incorporated for more than thirty years, from 369 to 402 Hijriijri.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shahnameh
  • allegory
  • simile
  • Novel and Expressive Literature Devices
  • aesthetics
  1. آرین‌پور، یحیی (1357)، «از صبا تا نیما، ج اول»، چاپ پنجم، تهران: انتشارات فرانکلین.
  2. سعید، حمیدیان، (1374) «شاهنامه فردوسی»، چاپ مسکو، تهران: نشر قطره.
  3. رضا، زاده شفق، (1369)، «تاریخ ادبیات ایران»، تهران: نشر تهران.
  4. زرین‌کوب، عبدالحسین (1369)، «سیری در شعر فارسی»، چ سوم، تهران: انتشارات علمی.
  5. شمیسا، سیروس (1375)، «سبک‌شناسی شعر»، چ دوم، تهران: انتشارات فردوس.
  6. ---------- (1393)، «بیان و معانی»، تهران: نشر میترا.
  7. ---------- (1393)، «نگاهی تازه به بدیع»، تهران: نشر میترا.
  8. صفا، ذبیح‌الله (1371)، «تاریخ ادبیات در ایران»، چ دوازدهم، تهران: تشر رامین.
  9. شفیعی کدکنی، محمدرضا (1396)، «صورخیال در شعر فارسی»، چاپ 18، تهران: نشر آگه.

 

مقالات

  1. حسینی کازرونی، سیداحمد (1394)، «تمثیل و ادبیات تمثیلی»، دوره 7، شماره 23.
  2. رضایی، احترام (1398)، «معرفی انواع تمثیل فشرده و جستجوی ردپای آن در شعر نخستین شعرای زبان فارسی»، علمی پژوهی وزارت علوم، دوره 11، شماره 2، پیاپی 40.
  3. شیرکوند، ویدا و خاتمی، احمد (1397)، «کارکرد تمثیل در اشعار سبک خراسانی»، فصلنامه تحقیقات تمثیلی در زبان و ادبیات فارسی، پیاپی 35.
  4. فرخ‌زاد، ملک محمد و فلاحی (1397)، «بررسی مصادیق زبان تمثیل در غزلیات حافظ»، فصلنامه تحقیقات تمثیلی در زبان و ادب فارسی، دوره 10، شماره 38.
  5. مرتضایی، جواد (1395)، «تمثیل تصویر یا صنعت بدیعی»، متن شناسی ادب فارسی، پیاپی 29.