بررسی شاخصه های حکومت دینی در قصه‌های تمثیلی مثنوی مولوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد پارس آباد مغان- ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد پارس آباد مغان، دانشگاه آزاد اسلامی، پارس آباد، ایران.

چکیده

موضوع حکومت، یکی از بنیادی­ترین دغدغه­های بشر در طول تاریخ بوده و هست. ضرورت حکومت از بدیهیات است که فطرت انسانی نیز آن را تأیید می­کند. موضوع حکومت مطلوب و دینی از جمله مباحث مهم در مثنوی مولوی است که مولانا در این اثر با ­ارزش، از جهات مختلف دینی، علمی، سیاسی و غیره با زبان تمثیل و نماد آفرینی به مبحث حکومت و نوع مطلوب آن پرداخته است. پژوهش حاضر بصورت کتابخانه‌ای- تحلیلی به بررسی شاخصه‌های حکومت دینی در قصه­های تمثیلی مثنوی معنوی مولوی پرداخته است. بررسی­های به­عمل آمده در این پژوهش نشان داد که مولانا ضمن برشمردن اهم شاخصه‌های حکومت دینی از قبیل: عدالت، معنویت و عبودیت، کمال و فضیلت و حکمت و تدبیر، فرخ باری و مردمداری، مبارزه با سلطه گری و تساهل بر رعیت، حکومت را امری ضرور ­دانسته، در این راستا سلطنت و حکومت دینی را که مبتنی بر معرفت الهی و خودسازی و کمال است، به عنوان حکومت مطلوب و صالح برای اداره جامعه مطرح می­سازد و حاکم حقیقی را انسان کامل یا ولی خدا در هر دورانی می­داند. حکومت انسان کامل یا ولی­الله از نظر او مظهر شاهی خداوند متعال است و نمونه عینی چنین حکومتی در زمین، حکومت حضرت محمد (ص) است.

کلیدواژه‌ها


  1. ابن طباطبا، (1367). تاریخ فخری، ترجمه محمد وحید گلپایگانی، تهران: علمی فرهنگی
  2. اقبالی، ابراهیم، (1387). بیان سعدی، (تحلیل بلاغی غزلیات)، تبریز: آشینا
  3. تاجدینی، علی، (۱۳۸۰). قدرت سیاسی در اندیشه مولانا، تهران: روز نامه سلام
  4. تجلیل، جلیل، (1390). معانی و بیان، چ دوم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی
  5. جعفری، محمدتقی، (1357). مولوی و جهان بینی­ها؛ چ دوم، تهران: بعثت
  6. جمشیدی، محمدحسین، (1390). حکومت و مردم در اندیشه مولانا، فصلنامه سیاست. دوره دوم. شماره 2: ص 69-87.
  7. جوادی آملی، عبدالله، (1378). جامعه در قرآن، قم: اسراء
  8. خرمشاهی، بهاء الدین، (1395). دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی. تهران: دوستان
  9. خمینی، روح الله، (1365). ولایت فقیه، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
  10. خواجه نظام الملک (1384) سیاست­نامه، به کوشش جعفر شعار، تهران: امیرکبیر
  11. شمس الدین، محمد مهدی, (1375). نظام حکومت و مدیریت در اسلام، ترجمه سیدمرتضی آیت­اله­زاده شیرازی، تهران: دانشگاه تهران
  12. شهیدی، سید جعفر، (1380). ترجمه نهج البلاغه؛ چ بیستم، تهران: انقلاب اسلامی.
  13. عالم، عبد الرحمان (1394)، بنیادهای علم سیاست؛ تهران: نشر نی، چ بیست و هفتم. 
  14. غزالی، محمد (1388). کیمیای سعادت، به کوشش حسین خدیو، تهران: مرکز انتشارات علمی فرهنگی
  15. ---------- (1388). نصیحه الملوک، تصحیح عزیزالله علیزاده، تهران: فردوس
  16. کاشفی، حسین، (1396). لب لباب مثنوی، چ هفتم، تهران: نشر اساطیر
  17. محمدی، احمد؛ و طباطبائی، طاهر. (1398). فضایل و رذایل اخلاقی از نگاه مولوی. هسته مطالعات ادبی و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی
  18. محمدی، کاظم (۱۳۸۶)، فهم زبان مولانا، تهران: انتشارات نجم کبری. 
  19. مولوی، جلال الدین، (1384). فیه ما فیه؛ با تصحیحات و حواشی بدیع الزمان فروزانفر؛ تهران: دنیای کتاب.
  20. ---------------، (1395). مثنوی معنوی؛ به تصحیح رینولد نیکلسون؛ تهران: نغمه.
  21. نهج البلاغه، (1379). ترجمه و شرح سید علی النقی فیض الاسلام، چ پنجم، تهران: فقیه