بررسی آموزه‌های تعلیمی در ازدواج‌های سیاسی ایران

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد تبریز ـ ایران

چکیده

زن در طول تاریخ ایران عمدتا در کنار مرد و با عنوان همسر و مادر نقش ایفا کرده است و نداشتن شوهر نهایتاً با بی‌فرزندی و عقیم بودن و بی‌ارج بودن زن در جامعه برابر بوده است؛ از این رو مداقه در ازدواج زنان و آموزه‌های تعلیمی مترتب بر آن امری ضروری محسوب می‌شود. اگرچه در برخی از دوره‌های تاریخی،‌ خواست و اراده زن در انتخاب همسر محترم شمرده می‌شد اما اغلب ازدواج‌های مصلحتی بی اراده طرفین صورت می‌گرفت و زنان عموماً به مثابه کالا یا وجه‌المصالحه از قومی به قومی و از حرمسرای پادشاهی به شبستان سلطانی دیگر انتقال می‌یافتند و اغلب زندگی‌شان در همان قفس‌های طلایی خاتمه می‌یافت. در این مقاله سعی شده است با بررسی دلایل ازدواج‌های سیاسی و انواع آن، نمونه‌هایی از چنین وصلت‌هایی در طول تاریخ ایران و نگرش‌های تعلیمی آن در ادبیات فارسی مورد مداقه قرار گیرد تا تبعات این چنین نگرشی برای جامعه انسانی بیش‌تر واکاوی شود.
 

کلیدواژه‌ها


1-    بهار، مهرداد ـ مزداپور، کتایون (1357)، پژوهشی در اساطیر ایران،‌ کتایون مزداپور،‌ تهران: آگه.

2-    بهار، مهرداد (1381)، از اسطوره تا تاریخ، تهران: چشمه.

3-    پرویز، عباس (1390)، سیر تاریخی و اجتماعی شاهنشاهی ایران، تهران: مرکز.

4-    پیرنیا، حسن (1389)، تاریخ ایران باستان، تهران: مهر.

5-    حجازی، بنفشه (1385)، زن و تاریخ ( جایگاه زن در ایران باستان)، تهران: قصیده‌سرا.

6-    داماندایف، م.آ. (1352)، ایران در دوران نخستین پادشاهان هخامنشی، ترجمه روحی ارباب، تهران: بنگاه نشر کتاب.

7-    دیاکونوف، م.م. (1345)، تاریخ ماد، ترجمه کریم کشاورز، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

8-    دیاکونوف، م.م. (1351)، اشکانیان، ترجمه کریم کشاورز، تهران: پیام.

9-    راوندی، مرتضی (1356)، تاریخ اجتماعی ایران، تهران: امیر کبیر.

10-           رنان، پیر (1381)، امپراطوری هخامنشی، ترجمه ناهید فروغان، تهران: قطره (و) فرزان.

11-           سرّامی، قدمعلی (1377)،‌ از رنگ گل تا رنج خار، تهران: علمی و فرهنگی.

12-           عباسی، محسن (1383)، شخصیت زنان در ایران باستان، تهران: فخرالدین.

13-           فردوسی، (1374)، شاه‌نامه، ‌تصحیح ژول‌مول، تهران: علمی و فرهنگی.

14-           کامرون، جرج (1365)، ایران در سپیده‌دم تاریخ، ترجمه حسن انوشه، تهران: علمی و فرهنگی.

15-           گوتشمید، آلفردفن (1356)، تاریخ ایران و ممالک همجوار از زمان اسکندر تا انقراض اشکانیان، ترجمه کیکاوس جهانداری، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

16-           مهرین، عباس (1321)، ایران­نامه یا کارنامه ایرانیان در عصر اشکانی، تهران: وزارت فرهنگ.

17-           مهرین، عباس (1349)، کشورداری و جامعه ایران در زمان ساسانیان، تهران: مهرین.

18-           نظامی (1379)، خسرو و شیرین، تصحیح وحید دستگردی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی و حوزه هنری.

19-           نظامی گنجوی (1386)، شرف‌نامه، تصحیح بهروز ثروتیان، تهران: امیرکبیر.