شیخ بهایی و هنر شاعری وی در جاذبه‌ی موسیقی کلام

نویسنده

استاد زبان و ادبیات فارسی ـ دانشگاه تهران

چکیده

در این مقاله، نگارنده بر آن است که سخنی هر چند کوتاه  در احوال و آثار حضرت شیخ بهایی در قلم آورد و جمال دلارای عروس شعر و کلام بهایی، آن فرزانه را در ترازوی موسیقی کلام برسنجد و هنر شاعریِ فقیهی را که مقام شیخ‌الاسلامی دربار شاه عباس صفوی را برعهده داشت در حوزه‌ی گزینش واژگان و تلفیق آنها با پرده های موسیقی در آیینه‌ی خیال بنگرد و آفرینش معانی رنگین دلپذیر وی را در اوزان عروضی، مورد بررسی قرار دهد. 
 

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم
  2. آذر بیگدلی، آتشکده، بخش سوم، تصحیح دکتر سیدحسن سادات ناصری، انتشارات امیرکبیر، 1139.
  3. آرین پور، یحیی، از نیما تا روزگار ما، انتشارات زوّار، 1374
  4. ابوالفتوح رازی، تفسیر، کتابفروشی اسلامیه، تهران، 1398 ق.
  5. اسکندر بیگ منشی، تاریخ عالم آرای عبّاسی، به تصحیح دکتر محمد اسماعیل رضوانی، بی‌تا
  6. بهزادی اندوهجردی، دکتر حسین، عروض و قافیه، نشر صدوق، 1373.
  7. تجلیل، دکتر جلیل، عروض و قافیه، ناشر سپهر کهن، 1378
  8. تقوی، نصراله، هنجار گفتار، چاپ تهران، بی تا
  9. حاج عباس قمی، منتهی‌الآمال (دعای سحر)، سال 1367.
  10. رستگار فسایی، دکتر منصور، انواع شعر فارسی، انتشارات نوید شیراز، 1373
  11. سادات ناصری، دکتر سید حسن، دکتر محمد خزائلی، بدیع و قافیه، انتشارات امیرکبیر،چاپ سوم، بی تا
  12. سیفی بخارایی، عروض سیفی و قافیه‌  جامی،  به تصحیح بلاخمان، به اهتمام دکتر محمد فشارکی، انتشارات دانشگاه تهران، 1372
  13. شاه حسینی، دکتر ناصرالدین، شناخت شعر، نشر هما، 1368
  14. شمس قیس رازی (المعجم فی معاییر اشعار العجم)، تصحیح علامه محمدبن عبدالوهاب قزوینی، با مقابله استاد مدّرس  رضوی، کتابفروشی تهران، 1327
  15. شمیسا، دکتر سیروس، آشنایی با عروض و قافیه، انتشارات فردوس، 1367
  16. شیخ بهایی،  کلیات اشعار و آثار فارسی، به کوشش غلامحسین جواهری (وجدی)، کتابفروشی محمودی، بی تا
  17. شیخ بهایی، کشکول، ترجمه‌ی بهمن رازانی، انتشارات زرّین، چاپ بیست و چهارم، 1384
  18. شیخ بهایی، کلیات اشعار و آثار،  با مقدمه‌ی استاد سعید نفیسی، نشر چکامه، 1361
  19. مولوی، محمد مظفر، حسین صبا، تذکره‌ی روز روشن، کتابخانه رازی، تهران، 1343
  20. خوانساری اصفهانی، میرسیّدمحمدباقر، روضات الجنّات، کتابفروشی اسلامیه، ج7، 1360
  21. میرزا محمد علی مدّرس، ریحانه‌ی الادب، ج3، بی تا .
  22. ناتل خانلری، دکتر پرویز،  وزن شعر فارسی،  انتشارات توس،  چاپ ششم، 1373
  23. وحیدیان کامیار،  دکتر تقی، وزن وقافیه شعر فارسی، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ پنجم، 1380
  24. نجفقلی میرزا (آقا سردار)، دره‌ی نجفی، 1330 هـ/1911 م.