ابلیس در شعر اقبال لاهوری و عطار نیشابوری

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی ـ نیشابور

چکیده

«ابلیس»، یکی از چهره‌های سرشناس تاریخ آفرینش است که در متون دینی و ادبی ـ به ویژه ادبیات تعلیمی و عرفانی ـ به او توجه شده است.
شاعران و عارفان نامداری چون احمد غزالی، عین القضاة، سنایی، عطار و مولانا، با نگرشی عارفانه، گناهش را توجیه نموده و آن را برخاسته از عشق توحیدی او به پروردگارش دانسته اند.
اقبال لاهوری، شاعر پارسی‌گو و فیلسوف آشتی جوی مسلمان، ابلیس را به گونه‌ای متفاوت در اشعارش مطرح نموده است.
در این مقاله، نگارنده به معرفی دو چهره ی متفاوت «ابلیس» در اشعار اقبال لاهوری و عطار نیشابوری پرداخته است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Eblis (Satan) in Eghbal "and Attar's Poetry

نویسنده [English]

  • Parvin.Dokht Mashhoor
Assistant professor Neyshabour Islamic Azad University
چکیده [English]

"Eblis" or "Satan" is a well-know figure in the history of Creation . His especial Personality has been discussed in the religious , literary and mystical texts .
Some of the great Islamic mystics – Such as Ghazzali , Ein- al ghozat , Sanayee , Attar and Moulana – have tried to justify his 'Big Sin' .
Eghbal – e lahouri , the famous contemporary poet and philosopher has written about Satan too.
Eghbal's viewpoint , of course , is different from the above – mentioned poets.
In this article , the writer , has tried to discuss about Eblis or Satan in Eghbal and Attar's poetry.      

کلیدواژه‌ها [English]

  • Eghbal – e lahouri
  • Attar- e Neyshabouri
  • mysticism
  • Satan
  • poetry
1- اقبال، جاوید، 1372،‌ زندگی و افکار علّامه اقبال لاهوری، چ دوم، ج 1، مترجم شهین‌دخت کامران مقدم (صفیاری)، شرکت به نشر (انتشارات آستان قدس رضوی).
2- اقبال لاهوری، 1361، کلیات اشعار فارسی، مقدمه و حواشی از م. درویش، چ دوم، جاویدان.
3- خرمشاهی، بهاءالدین ، 1377، دانش‌نامه قرآن و قرآن پژوهی، ج اول (آ-ژ) ، دوستان، تهران، ناهید.
4- دهخدا، علی اکبر، لغت نامه.
5- سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم، 1362، دیوان ، تصحیح محمد تقی رضوی، تهران، سنایی.
6- شادروان، حسن، 1371، اقبال شناسی، چ اوّل، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
7- شجیعی، پوران، 1373، جهان بینی عطار ، تهران، چ اوّل، نشر و ویرایش.
8- عطار نیشابوری، 1373، شیخ فریدالدین، پندنامه، تصحیح و تحشیه سیل وستر دوساسی، تهران، اساطیر.
9- ــــــــــ ، 1366، تذکرة الاولیاء، تصحیح محمد استعلامی، چ پنجم، تهران، زوّار.
10- ــــــــــ ، 1364، مصیبت نامه، به اهتمام دکتر نورایی وصال، چ سوم، تهران، زوّار.
11- ــــــــــ ، 1381، منطق الطیر، به اهتمام سید صادق گوهرین، تهران، علمی و فرهنگی.
12- فروزان‌فر، بدیع الزمان، بی‌تا، شرح احوال و نقد و تحلیل آثار شیخ فرید الدین عطار نیشابوری، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
13- مظهری کرمانی، علی اصغر، 1376، آوای پرندگان (برداشتی از منطق الطیر عطار نیشابوری) چ دوم، تهران، جانان.
14- مولوی، جلال الدین محمد، 1375، مثنوی معنوی، مقدمه و تعلیقات دکتر محمد استعلامی، چ پنجم، تهران، زوار.